ناگفته های سید

ناگفته‌های سید

فرصتی پیش آمد تا در روز عید غدیرخم، حضرت آیت‌الله سیدمصطفی حسینی دشتی را در منزل مسکونی‌اش در تهران زیارت کنم و با او ساعتی را به گفت‌وگو بپردازم. متن زیر چکیده‌ی گفتاری این دیدار است.

با وجودی که سنش از ۹۰ گذشته است، اما هنوز پشت میز و بر صندلی می‌نشیند و کتاب می‌خواند و مطلبی می‌‌نویسد. از حال و هوای تحقیق پرسیدم گفت: دارم روی فقه استدلالی کار می‌کنم.

هفته‌ی پیش در شهر قم، در جمع گروهی از روحانیون که عازم منطقه‌ی جنوب برای برگزاری مراسم عید غدیر بودند گفته بود: مخاطب امروز شما عوض شده است. ضمن اشاره به جریان تاریخی غدیر، حرفی بزنید که جدید باشد. از حرف‌های تکراری پرهیز کنید. در معرفی حضرت علی به نسل امروز، سخنی بگویید که علمی و عقلی و دل‌ربا باشد. حضرت را به گونه‌ای معرفی کنید که اگر بر فرض غدیری هم اتفاق نیفتاده بود همچنان حضرت علی، علی می‌ماند. پیامبر اسلام شخصیتی مستقل داشت و علی بن ابیطالب هم همین طور بود. فارغ از حوادث تاریخی، این دو شخصیت، با منش خاص خود شهره هستند. به جای معرفی شخص علی، شخصیت او را بشناسانید. ماندگاری این دو مقتدی به گونه‌ای است که دوست و دشمن به بزرگی آن‌ها اعتراف می‌کنند. استقلال در فردیت، مرا به یاد کتاب "فاطمه فاطمه است" دکتر علی شریعتی انداخت.

هنوز ذهنش به تفسیر آبات قرآنی مشغول است. تصور می‌کنم هر روز دوست دارد به ویرایش مطالب تفسیری خود بپردازد. از این که خطاب به مخاطب خود نکته‌ی قرآنی را گوشزد کند، لذت می‌برد. از سوره‌ی یاسین گفت که چرا قلب قرآن نامیده شده است. همین که در اوائل سوره به مردی اشاره می‌کند که شتابان از روستایی (اقصی المدینه) به شهر آمده و دیگران را به تبعیت پیامبران دعوت می‌کند و فلسفه‌ی پذیرش این فراخوانی را آن می‌داند که آن‌ها از شما اجر و مزدی طلب نمی‌کنند و خود مهتدی‌ و دوستدار هدایت دیگران‌اند، کفایت پذیرش است. در آیات بعد، به تبیین آخرت و طبیعت پیرامون می‌پردازد. علت این که یاسین را قلب قرآن می‌دانند همین است. من گفتم: آقای جوادی آملی معتقد است که قلب قرآن بودن این سوره به سبب آیه‌ی ۸۲ است که می‌فرماید انما امره اذا اراد شیئا ان یقول له کن فیکون. پاسخ داد نه این حرف درست نیست. بعد با اندکی تامل ادامه داد: البته این هم یک نظر است. خوب است بدانید در روز بعد در تلاوت صبحگاهی صفحه‌ای از قران دریافتم که این آیه در سوره‌ی نحل هم به گونه‌ای دیگر تکرار شده است. آنجا که می‌فرماید: انما قولنا لشی اذا اردناه ان نقول له کن فیکون.(نحل/۴۰) پس از مشاهده‌ی این آیه، با خود گفتم: شاید نظر جناب حسینی دقیق‌تر باشد.

به رغم ظهور رسانه‌های جمعی و فضای مجازی، از جهل جامعه‌ی امروز ما رنج می‌برد. و از این که مردم تابع احساسات‌اند و کمتر می‌اندیشند نگران است. لحطه‌ای فکر کردن را به تبع روایات دینی عبادت می‌داند. روند امور جاری جامعه را حاصل احساسی بودن مردم فرض می‌کند. ناگفته‌هایی هم داشت که اینجا جای بازگو کردن ان‌ها نیست.